Global Press

Georgia

Global PressGlobal PressGlobal PressGlobal Press

USD
3.2345
EUR
3.797
RUR
0.0412
GBP
4.1958

„ვიცით თუ არა, რა მოხდა რეალურად 2016 წელს“, ამ სათაურით ამერიკული გამოცემა ,,GreatPower“ სტატიას აქვეყნებს. რომელშიც საუბარია, როგორც ამერიკის 2016 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში რუსეთის სავარაუდო ჩარევაზე, ასევე საქართველოს 2012 წლის საპარლამენტო არჩევნებში კრემლის როლსა და ზოგადად რუსულ პროპაგანდაზე.

 

სტატიის ავტორი მოლი მაქიუ წერს, რომ 2012 წლის არჩევნების მიმდინარეობისას კრემლმა ყველანაირად ხელი შეუწყო დეზინფორმაციის გავრცელებას.

 

სტატიის ავტორი ბიძინა ივანიშვილს წმინდა მთაზე შუშის ციხესიმაგრეში ზვიგენთად ერთად მცხოვრებ რუს ოლიგარქს უწოდებს, რომელმაც რუსული ფულით დაიფინანსა არა მხოლოდ საარჩევნო კამპანია, არამედ პირადი ტელევიზია, რომელიც მხოლოდ საარჩევნოდ გახსნა და არჩევნების შემდეგ მალევე დაკეტა.

 

„2012 წლის არჩევნები საქართველოში მუდმივი მუქარის, ზეწოლისა და რუსული დივერსიის პირობებში მიმდინარეობდა. მოსყიდული იყვნენ ძალადობრივი დაჯგუფებები, საერთაშორისო ლობისტები, საარჩევნო დამკვირვებლები და აგენტები, რომლებიც ჭორების სახით ავრცელებდნენ ინფორმაციას, რომ ოპოზიცია არჩევნების წაგების სცენარისთვის ძალადობრივ დაჯგუფებებს ამზადებდა. დივერსიის ამ ფორმამ, რუსეთს სტრატეგიულად მნიშნველოვანი დეტალებიდან, საქართველოს ყურადღება შიშზე გადაატანინა და საშუალება მისცა ჰიბრიდული ომის ფარგლებში ქვეყნის განადგურება გაეგრძელებინა. წმინდა მთაზე, შუშის ციხესიმაგრეში, ზვიგენთან მცხოვრები ოლიგარქი რუსეთის მიერ დაფინანსებულია“ - წერია სტატიაში.

 

სტატიის ავტორი თვლის, რომ ყველა ის მეთოდი, რომელიც ყურადღების გადატანას ემსახურებოდა წინასაარჩევნოდ - წარმატებით შესრულდა.

 

მოლი მაქიუ აღნიშნავს, რომ მხოლოდ 2012 წლის არჩვენების შემდგომ გახდა შესაძლებელი, ყველა იმ ბუნდოვანების ამოხსნა, რაც მაშინ კეთდებოდა და რომელსაც სათავეში ოლიგარქი ედგა.

მიუხედავად იმისა, რომ კორონავირუს ბევრ ქვეყანაში პიკს არ მიუღწევია, ისმის კითხა, შეცვლლის თუ არა COVID-19-ის პანდემია მსოფლიოს? ეს ის კითხვაა, რომელზეც პოლიტოლოგები, ეკონომისტები და ფილოსოფოსები ცდილობენ შეიმუშავონ ახალი სამყაროს გარკვეული კონტურები, რომლებიც დაავადებაზე გამარჯვების შემდეგ წარმოიქმნება.

 

ამერიკელი პოლიტიკოსები ამბობენ, რომ მსოფლიო ისეთი არ იქნება, როგორიც მანამდე იყო, ასევე ექსპერტების უმრავლესობა თანხმდება, რომ ფართომაშტაბიანი ცვლილებებია მოსალოდნელი ეკონომიკაში, ბიზნესში, საერთაშორისო ურთიერთობებში, საშინაო პოლიტიკაში, სოციალურ სფეროში, მედიცინასა და ადამიანთა ქცევში. თუმცა ყველაზე დიდი გაურკვევლობა თავად ეპიდემიასა და მის წინააღმდეგ ბრძოლასთან არის დაკავშირებული. ეს საკითხი ურთიერთისაწინააღმდეგო პროგნოზს იწვევს: ზოგს ახალი, უკეთესი სამყაროსი სჯერა, ზოგს კი ადამიანური ცხოვრების გრძელვადიანი გაუარესებასა დიპოლიტიური კატაკლიზმებზე საუბრობს. როგორია პოსტპანდემიური პერიოდის ოპტიმისტური და პესიმისტური პროგნოზები? გადაფასდება თუ არა ადამიანიური ღირებლებები?

 

დღეისათვის პროგნოზებზე საუბარი ნამდვილად რთულია, რადგან ამ ტიპის კრიზისთან შეხება კაცობირობას ჯერ არ ჰქონია. გაურკვევლობას, პირველ რიგში, თავად ეპიდემია იწვევს. ამის მიზეზია არასაკმარისი ცოდნა ვირუსზე, ინფიცირების დონეზე, გადაცემის გზებსა და ლიტერატურობაზე. ეკონომისტები იძულებულნი არიან, ეპიდემიოლოგების უხეში პროგნოზები გაამრავლონ იმ ეკონომიკურ გაურკვევლობაზე, რომელიც ეპიდემიასთამ არის დაკავშირებული. აქვე უნდა ითქვას, რომ ნებისმიერი დასაბუთებული თუ დაუსაბუთებული ეკონომიკური გათვლა მთელ მსოფლიოში სოციალური ქსელით ვრცელდება. ეს კი ადამანებში პანიკის შეგრძნებას ზრდის, რაც თავის მხრივ მომხმარებლებსა და კომპანიების ხელმძღვანელების ქცევას გაურკვეველს ხდის, საბოლოოდ სხვადასხვა ქვეყნის ლიდერები იძულებულნი არიან სწორედ ამ უხეშ პროგნოზებზე დაყრდნობით მიიღონ გადაწვეტილებები, რაც სხვა გაურკვევლობას წარმოქმნის. არავინ იცის, აღნიშნული ზომები სიტუაციას გამოასწორებს თუ პირიქით, გაართულებს.

 

მსოფლიოს უდიდესი საკონსულტაციო კომპანია McKinsey-ის ექპერტები თავიანთ კვლევებში წერენ, რომ პოსტპანდემიური მსოფლიოს შესახებ ორი სახის პროგნოზის გაკეთებაა შესაძლებელი:

 

1.  ოპტიმისტური, რომლის მიხედვითაც მკვეთრად (შესაძლოა, მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ რეკორდული იყო) ვარდნას სწრაფი აღდგენა მოჰყვება.

 

McKinsey - ის ექპერტები პანდემიაზე სწრაფი გამარჯვების შედეგებს შემდეგნაირად აყალიბებენ:

 

- მთავარი პირობა: მსოფლიოს ქვეყნების უმრავლესობაში ეპიდემია დამარცხდება 2-3-თვიანი მკაცრი კარანტინით. ეს იმას ნიშნავს, რომ აღნიშნული პერიოდი 2020 წლის მეორე კვარტლამდე გაგრძელდება.

 

- ამ შემთხვევაში, მიმდინარე წლის პირველ და მეორე კვარტლებში ჩინეთი მშპ-ს 3.3% -ს დაკარგავს. ამის შემდეგ ის სწრაფად აღდგება და 2019 წლის შემოდგომაზე არსებულ დონეს დაუბრუნდება. მთლიანობაში, ერთი წლის განმავლობაში ქვეყანაში ზრდის ტემპის 1%-ზე ნაკლები შემცირება დაფიქსირდება.

 

- აშშ-ში რეცესია გაცილებით მაღალი იქნება. მეორე კვარტალში მშპ 8%-მდე შემცირდება, რადგან აქ ეპიდემიის მასშტაბი გაცილებით ფართოა და ეკონომიკაც უფრო მომხმარებლების მოთხოვნაზეა ორიენტირებული. ეს იქნება მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ ყველაზე ძლიერი ვარდნა, როდესაც ეკონომიკის დელმილიტარიზაციამ წარმოების მკვეთრი შემცირება გამოიწვია. ეპიდემიის შემდეგ ქვეყანა სწრაფად აღდგება, 2019 წლის წარმოების დონის მიღწევა კი 2020 წლის ბოლოს იქნება შესაძლებელი. თუმცა მთელი წლის განმავლობაში აშშ-ის ეკონომიკის ზრდა ნულის ტოლი იქნება.

 

- გაცილებით ოპტიმისტური სცენარითაც კი, ევროკავშირი უფრო მეტად დაზარალდება: ეკონომიკა მეორე კვარტალში თითქმის 10% -ს დაკარგავს და სრულად აღდგენას მხოლოდ 2021 წლის დასაწყისში შეძლებს.

 

- მსოფლიო ეკონომიკა, რომელმაც მეორე კვარტალში თითქმის 5% -იანი ვარდნა განიცადა, წლის ბოლოს დასტაბილურდება. ზრდის ტემპი წლის განმავლობაში 1.4% -ით შემცირდება. აღდგენის პროცესი დამოკიდებულია იმაზე, თუ რამდენად სწრაფად დაიწყებს ფუნქციონირებას ის საერთაშორისო წარმოების ჯაჭვები, რომლებიც ეპიდემიამ მოშალა. ქვეყნები და რეგიონები, სადაც საკარანტინო ზომები და სხვა შეზღუდვები თავიდანვე დაწესდა, შეიძლება უფრო სწრაფად დაუბრუნდენ ჩვეულ რიტმს, ვიდრე ისინი, ვინც ეკონომიკის შენარჩუნებას ეპიდემიის ჩახშობაზე უარის თქმით ცდილობდნენ. ამ დასკვნამდე მივიდნენ აშშ-ის ფედერალური სარეზერვო სისტემის ექსპერტები, რომლებმაც 1918 წელს ესპანური გრიპის, იმავე „ესპანკას“ ეპიდემიის შემდეგ ქვეყნის სხვადასხვა შტატისა და ქალაქის აღდგენის პროცესი განიხილეს.

 

2. პესიმისტური, რომლის მიხედვით პანდემია მსოფლიო ეკონომიკას რამოდენიმე თვით ან კვარტლითაც კი გააჩერებს. ამ თეორიის თანახმად, ახლანდელი მდგომარეობა გადაიზრდება სრულფასოვან ფინანსურ კრიზისში, რომელსაც მასობრივი გაკოტრება, უმუშევრობა და ქვეყნების კეთილდეობის განადგურება მოჰყვება. ამ ყველაფერს კი თავად მსოფლიო ეკონომიკის სტრუქტურის დარღვევა შეუძლია.

 

McKinsey- ის ექსპერტებისა და სხვა ეკონომისტების აზრით, მთელი რიგი პესიმისტური სცენარი არსებობს:

 

- ყველაზე ცუდი სცენარის მიხედვით, ეპიდემიის შეჩერების ყველა მცდელობა ჩაფლავდება. შესაბამისად, მთავრობები საწარმოებისა და ბანკების დახმარებას ვეღარ შეძლებენ. ბევრი მათგანი დაიშლება, რაც ვალების კრიზისსა და ლიკვიდობის ნაკლებობას გამოიწვევს. თავის მხრივ, ბანკებისა და კომპანიების ჩამოშლა მთელ გლობალურ ფინანსურ სისტემასა და წარმოებას გაანადგურებს. კრიზისი იქნება ხანგრძლივი და თვეების განმავლობაში გაგრძელდება.

 

- უფრო მსუბუქი და გაცილებით მოსალოდნელი სცენარის მიხედვით, ეპიდემიის მეორე ტალღა აღდგენის პროცესს გაართულებს და გააჭიანურებს. პანდემიის შეჩერება ვერ მოხერხდება და დედამიწის მოსახლეობის უმრავლესობა დაინფიცირდება. თუმცა ამის შემდეგ აღმოჩნდება, რომ მსოფლიო ეკონომიკის მხარდამჭერი უსაფრთხოების ზომები ამოქმედდა, შესაბამისად, მისი სტრუქტურა შენარჩუნდა და აღდგენის პროცესიც დაიწყება.

 

McKinsey-ის ექსპერტებმა შეისწავლეს ერთ-ერთი ყველაზე რთული სცენარი, რომლის მიხედვითაც ეპიდემიის მეორე ტალღა ეკონომიკის აღდგენისა და ცხოვრების ჩვეულ რიტმთან დაბრუნების პროცესს გაართულებს:

 

- ჩინეთი ყველას გაასწრებს, მაგრამ მისი ეკონომიკის აღდგენაც მხოლოდ 2021 წლის შუა პერიოდისთვის მოხერხდება.

 

- აშშ მთლიანი შიდა პროდუქტის 8%-ს დაკარგავს, ევროკავშირი კი  10%-ს. ისინი 2019 წლის ანალოგიურ მაჩვენებელს 2023 წლის ბოლოსთვის დაუბრუნდებიან.

 

- ზოგადად, მსოფლიო (ჩინეთის წარმატების წყალობით) ერთი წლით ადრე ამოისუნთქებს. განვითარებადი ქვეყნები, რომლებმაც ბოლო 10 წლის განმავლობაში ბევრი მსგავსი კრიზისი გამოიარეს, ახალ სირთულეს უფრო ადვილად გადალახავენ. McKinsey-ის ექსპერტების აზრით, დასავლეთის მოსახლეობა, რომელსაც მსგავსი რამ მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ არ უნახავს, არნახულ შოკს განიცდის. ამას კი შეუძლია თავად მსოფლიოს და რა თქმა უნდა, ადამიანების ქცევის სიღრმისეულად შეცვლა.

 

ასევე ისმის კითხვა, პანდემია გამოიწვევს თუ არა ადამიანური ღირებულებების გადაფასებას?

 

McKinsey- ის ექსპერტები თვლიან, რომ თუ ეპიდემიის მეორე ტალღა დაიწყება ან კარანტინი კიდევ უფრო გაჭიანურდება, ადამიანთან ქცევა ძალიან შეიცვლება. მაგალითად, ესა თუ ის პირი ფრენას ვერ დაარეგისტრირებს, თუ ინფექციის არასებობის ან კარგი იმუნიტეტის დამადასტურებელ ცნობას არ წარმოადგენს. McKinsey-ის ინფორმაციით, ჩინეთის მაღალტექნოლოგიურ ორგანიზაციებში აღნიშნული საბუთის გარეშე მუშაობა შეუძლებელია. შესაძლოა, მოსახლეობა მსგავს ,,ქცევით პროტოკოლს“ გაგებით მოეკიდოს, რადგან ამის ალტერნატივა მხოლოდ ,,ლოქდაუნი“ იქნება.

 

თუ კარანტინი გაჭიანურდება, ეკონომიკის სტრუქტურა ჩამოშლას დაიწყებს, ამის რთული ეთიკური დილემის გამოწვევა შეუძლია. თანამედროვე სამყაროში ითვლება, რომ მთავარი ღიღებულება ადამიანის სიცოცხლეა. ეკონომისტები იმასაც ამბობენ, რომ ამ ღირებულების შეფასებაც კი არის შესაძლებელი. სხვადასხვა ქვეყნის მოქალაქისა თუ სხვადასხვა ასაკის ადამიანის ,,სიცოცხლის ფასიც“ განსხვავებულია. თუმცა ასაკოვანი ადამიანების სიცოცხლე, რომელიც ახალგაზრდის სიცოცხლეზე ნაკლები ,,ღირს“, იმდენად ძვირადღირებულია, რომ მის გაწირვაზე საუბარი ძალიან რთულია.

 

თუმცა ეს მორალური და ეკონომიკური თეზისები უკვე ეჭვქვეშ დგას. თუ ეპიდემიის შეჩერება დროზე ვერ მოხერხდება, კარანტინის გამო უმუშევრად დარჩენილი მილიონობით ადამიანების მდგომარეობა და შემდეგ მათი ზეწოლა პოლიტიკოსებზე იქნება ძალიან მძიმე და რთული. აშშ-ის პრეზიდენტტმა უკვე რამდენჯერმე განაცხადა, რომ სურს, რაც შეიძლენა მალე მოხსნას გადაადგილების შეზღუდვები, რათა მოქალაქეები სამსახურს დაუბრუნდნენ.

მსოფლიოს ბევრ ქვეყანაში კორონავირუსის ეპიდემიამ პიკს ჯერ კიდევ ვერ მიაღწია, თუმცა ეკონომისტები, პოლიტოლოგები და ფილოსოფოსები უკვე ცდილობენ შეიმუშაონ ახალი სამყაროს გარკვეული კონტურები, რომლებიც დაავადებაზე გამარჯვების შემდეგ წარმოიქმნება. სპეციალისტების უმრავლესობა თანხმდება, რომ ფართომასშტაბიანი ცვლილებებია მოსალოდნელი ეკონომიკაში, ბიზნესში, საერთაშორისო ურთიერთობებში, საშინაო პოლიტიკაში, სოციალურ სფეროში, მედიცინასა და ადამიანთა ქცევაში. თუმცა ყველაზე დიდი გაურკვევლობა თავად ეპიდემიასა და მის წინააღმდეგ ბრძოლასთან არის დაკავშირებული. ეს საკითხი ურთიერთსაწინააღმდეგო პროგნოზებს იწვევს: ვიღაცას ახალი, უკეთესი სამყაროსი სჯერა, სხვა კი ადამიანური ცხოვრების გრძელვადიან გაუარესებასა და პოლიტიკური კატაკლიზმებზე საუბრობს. როგორია პოსტპანდემიური პერიოდის ოპტიმისტური და პესიმისტური პროგნოზები? გადაფასდება თუ არა ადამიანური ღირებულებები?

 

როგორ შეიძლება პოსტპანდემიურ პროგნოზებზე საუბარი, როდესაც ვირუსი ჯერ კიდევ მძვინვარებს?

 

დღეისათვის პროგნოზებზე საუბარი ნამდვილად ძალიან რთულია, რადგან ამ ტიპის კრიზისთან შეხება კაცობრიობას ჯერ არ ჰქონია. გაურკვევლობას, პირველ რიგში, თავად ეპიდემია იწვევს. ამის მიზეზია არასაკმარისი ცოდნა ვირუსზე, ინფიცირების დონეზე, გადაცემის გზებსა და ლეტალურობაზე. ეკონომისტები იძულებული არიან, ეპიდემიოლოგების უხეში პროგნოზები გაამრავლონ იმ ეკონომიკურ გაურკვევლობაზე, რომელიც ეპიდემიასთან არის დაკავშირებული. აქვე უნდა ითქვას, რომ ნებისმიერი დასაბუთებული თუ დაუსაბუთებელი ეკონომიკური გათვლა მთელ მსოფლიოში სოციალური ქსელით ვრცელდება. ეს კი ადამიანებში პანიკის შეგრძნებას ზრდის, რაც თავის მხრივ მომხმარებლებსა და კომპანიების ხელმძღვანელების ქცევას გაურკვეველს ხდის. საბოლოოდ, სხვადასხვა ქვეყნის ლიდერები იძულებული არიან სწორედ ამ უხეშ პროგნოზებზე დაყრდნობით მიიღონ გადაწყვეტილებები, რაც სხვა გაურკვევლობას წარმოქმნის. არავინ იცის, აღნიშნული ზომები სიტუაციას გამოასწორებს თუ პირიქით, გაართულებს.

 

მსოფლიოს უდიდესი საკონსულტაციო კომპანია McKinsey-ის ექსპერტები თავიანთი კვლევების სერიაში წერენ, რომ პოსტპანდემიური მსოფლიოს შესახებ ორი სახის პროგნოზის გაკეთებაა შესაძლებელი:

 

- ოპტიმისტური, რომლის მიხედვითაც მკვეთრ (შესაძლოა, მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ რეკორდული), ვარდნას სწრაფი აღდგენა მოჰყვება.

 

- პესიმისტური, რომლის მიხედვითაც პანდემია მსოფლიო ეკონომიკას რამდენიმე თვით ან კვარტლითაც კი გააჩერებს. ამ თეორიის თანახმად, ახლანდელი მდგომარეობა გადაიზრდება სრულფასოვან ფინანსურ კრიზისში, რომელსაც მასობრივი გაკოტრება, უმუშევრობა და ქვეყნების კეთილდღეობის განადგურება მოჰყვება. ამ ყველაფერს კი თავად მსოფლიო ეკონომიკის სტრუქტურის დარღვევა შეუძლია.

 

რას ნიშნავს უფრო დეტალურად ოპტიმისტური სცენარი?

 

McKinsey-ის ექსპერტები პანდემიაზე სწრაფი გამარჯვების შედეგებს ასე აყალიბებენ:

 

- მთავარი პირობა: მსოფლიოს ქვეყნების უმრავლესობაში ეპიდემია დამარცხდება 2-3-თვიანი მკაცრი კარანტინით. ეს იმას ნიშნავს, რომ აღნიშნული პერიოდი 2020 წლის მეორე კვარტლამდე გაგრძელდება.

 

- ამ შემთხვევაში, მიმდინარე წლის პირველ და მეორე კვარტლებში ჩინეთი მშპ-ს 3.3% -ს დაკარგავს. ამის შემდეგ ის სწრაფად აღდგება და 2019 წლის შემოდგომაზე არსებულ დონეს დაუბრუნდება. მთლიანობაში, ერთი წლის განმავლობაში ქვეყანაში ზრდის ტემპის 1%-ზე ნაკლები შემცირება დაფიქსირდება.

 

- აშშ-ში რეცესია გაცილებით მაღალი იქნება. მეორე კვარტალში მშპ 8%-მდე შემცირდება, რადგან აქ ეპიდემიის მასშტაბი გაცილებით ფართოა და ეკონომიკაც უფრო მომხმარებლების მოთხოვნაზეა ორიენტირებული. ეს იქნება მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ ყველაზე ძლიერი ვარდნა, როდესაც ეკონომიკის დელმილიტარიზაციამ წარმოების მკვეთრი შემცირება გამოიწვია. ეპიდემიის შემდეგ ქვეყანა სწრაფად აღდგება, 2019 წლის წარმოების დონის მიღწევა კი 2020 წლის ბოლოს იქნება შესაძლებელი. თუმცა მთელი წლის განმავლობაში აშშ-ის ეკონომიკის ზრდა ნულის ტოლი იქნება.

 

- გაცილებით ოპტიმისტური სცენარითაც კი, ევროკავშირი უფრო მეტად დაზარალდება: ეკონომიკა მეორე კვარტალში თითქმის 10% -ს დაკარგავს და სრულად აღდგენას მხოლოდ 2021 წლის დასაწყისში შეძლებს.

 

-  მსოფლიო ეკონომიკა, რომელმაც მეორე კვარტალში თითქმის 5% -იანი ვარდნა განიცადა, წლის ბოლოს დასტაბილურდება. ზრდის ტემპი წლის განმავლობაში 1.4% -ით შემცირდება. აღდგენის პროცესი დამოკიდებულია იმაზე, თუ რამდენად სწრაფად დაიწყებს ფუნქციონირებას ის საერთაშორისო წარმოების ჯაჭვები, რომლებიც ეპიდემიამ მოშალა. ქვეყნები და რეგიონები, სადაც საკარანტინო ზომები და სხვა შეზღუდვები თავიდანვე დაწესდა, შეიძლება უფრო სწრაფად დაუბრუნდენ ჩვეულ რიტმს, ვიდრე ისინი, ვინც ეკონომიკის შენარჩუნებას ეპიდემიის ჩახშობაზე უარის თქმით ცდილობდნენ. ამ დასკვნამდე მივიდნენ აშშ-ის ფედერალური სარეზერვო სისტემის ექსპერტები, რომლებმაც 1918 წელს ესპანური გრიპის, იმავე „ესპანკას“ ეპიდემიის შემდეგ ქვეყნის სხვადასხვა შტატისა და ქალაქის აღდგენის პროცესი განიხილეს.

 

როგორია პესიმისტური სცენარი?

 

McKinsey- ის ექსპერტებისა და სხვა ეკონომისტების აზრით, მთელი რიგი პესიმისტური სცენარი არსებობს:

 

- ყველაზე ცუდი სცენარის მიხედვით, ეპიდემიის შეჩერების ყველა მცდელობა ჩაფლავდება. შესაბამისად, მთავრობები საწარმოებისა და ბანკების დახმარებას ვეღარ შეძლებენ. ბევრი მათგანი დაიშლება, რაც ვალების კრიზისსა და ლიკვიდობის ნაკლებობას გამოიწვევს. თავის მხრივ, ბანკებისა და კომპანიების ჩამოშლა მთელ გლობალურ ფინანსურ სისტემასა და წარმოებას გაანადგურებს. კრიზისი იქნება ხანგრძლივი და თვეების განმავლობაში გაგრძელდება.

 

- უფრო მსუბუქი და გაცილებით მოსალოდნელი სცენარის მიხედვით, ეპიდემიის მეორე ტალღა აღდგენის პროცესს გაართულებს და გააჭიანურებს. პანდემიის შეჩერება ვერ მოხერხდება და დედამიწის მოსახლეობის უმრავლესობა დაინფიცირდება. თუმცა ამის შემდეგ აღმოჩნდება, რომ მსოფლიო ეკონომიკის მხარდამჭერი უსაფრთხოების ზომები ამოქმედდა, შესაბამისად, მისი სტრუქტურა შენარჩუნდა და აღდგენის პროცესიც დაიწყება. McKinsey-ის ექსპერტებმა შეისწავლეს ერთ-ერთი ყველაზე რთული სცენარი, რომლის მიხედვითაც ეპიდემიის მეორე ტალღა ეკონომიკის აღდგენისა და ცხოვრების ჩვეულ რიტმთან დაბრუნების პროცესს გაართულებს:

 

- ჩინეთი ყველას გაასწრებს, მაგრამ მისი ეკონომიკის აღდგენაც მხოლოდ 2021 წლის შუა პერიოდისთვის მოხერხდება.

 

- აშშ მთლიანი შიდა პროდუქტის 8%-ს დაკარგავს, ევროკავშირი კი - 10%-ს. ისინი 2019 წლის ანალოგიურ მაჩვენებელს 2023 წლის ბოლოსთვის დაუბრუნდებიან.

 

- ზოგადად, მსოფლიო (ჩინეთის წარმატების წყალობით) ერთი წლით ადრე ამოისუნთქებს. განვითარებადი ქვეყნები, რომლებმაც ბოლო 10 წლის განმავლობაში ბევრი მსგავსი კრიზისი გამოიარეს, ახალ სირთულეს უფრო ადვილად გადალახავენ. McKinsey-ის ექსპერტების აზრით, დასავლეთის მოსახლეობა, რომელსაც მსგავსი რამ მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ არ უნახავს, არნახულ შოკს განიცდის. ამას კი შეუძლია თავად მსოფლიოს და რა თქმა უნდა, ადამიანების ქცევის სიღრმისეულად შეცვლა.

 

გამოიწვევს თუ არა პანდემია ადამიანური ღირებულებების გადაფასებას?

 

McKinsey-ის ექსპერტები თვლიან, რომ თუ ეპიდემიის მეორე ტალღა დაიწყება ან კარანტინი კიდევ უფრო გაჭიანურდება, ადამიანთა ქცევა ძალიან შეიცვლება. მაგალითად, ესა თუ ის პირი ფრენას ვერ დაარეგისტრირებს, თუ ინფექციის არარსებობის ან კარგი იმუნიტეტის დამადასტურებელ ცნობას არ წარადგენს. McKinsey-ის ინფორმაციით, ჩინეთის მაღალტექნოლოგიურ ორგანიზაციებში აღნიშნული საბუთის გარეშე მუშაობა შეუძლებელია. შესაძლოა, მოსახლეობა მსგავს „ქცევით პროტოკოლს“ გაგებით მოეკიდოს, რადგან ამის ალტერნატივა მხოლოდ „ლოქდაუნი“ იქნება.

 

თუ კარანტინი გაჭიანურდება, ეკონომიკის სტრუქტურა კი ჩამოშლას დაიწყებს, ამას რთული ეთიკური დილემის გამოწვევა შეუძლია. თანამედროვე სამყაროში ითვლება, რომ მთავარი ღირებულება ადამიანის სიცოცხლეა. ეკონიმისტები იმასაც ამბობენ, რომ ამ ღირებულების შეფასებაც კი არის შესაძლებელი. სხვადასხვა ქვეყნის მოქალაქისა თუ სხვადასხვა ასაკის ადამიანის „სიცოცხლის ფასიც“ განსხვავებულია. თუმცა ასაკოვანი ადამიანების სიცოცხლე, რომელიც ახალგაზრდის სიცოცხლეზე ნაკლები „ღირს“, იმდენად ძვირადღირებულია, რომ მის გაწირვაზე საუბარი ძალიან რთულია.

 

თუმცა ეს მორალური და ეკონომიკური თეზისები უკვე ეჭვქვეშ დგას. თუ ეპიდემიის შეჩერება დროზე ვერ მოხერხდება, კარანტინის გამო უმუშევრად დარჩენილი ადამიანების მდგომარეობა და შემდეგ მათი ზეწოლა პოლიტიკოსებზე იქნება ძალიან მძიმე და რთული. აშშ-ის პრეზიდენტმა უკვე რამდენჯერმე განაცხადა, რომ სურს, რაც შეიძლება მალე მოხსნას გადაადგილების შეზღუდვები, რათა მოქალაქეები სამსახურს დაუბრუნდნენ.

 

ბრიტანული მედია ამტკიცებდა (მინისტრთა კაბინეტი კი მკვეთრად უარყოფდა), რომ დილემა პრემიერმინისტრ ჯონსონის მთავარმა მრჩეველმა დომინიკ ქამინგსმა ჩამოაყალიბა. ამტკიცებდნენ, რომ მან მოქალაქეთა შეზღუდვის დროს განაცხადა: „მთავარია, უმრავლესობა დაავადდეს და ჯგუფური იმუნიტეტი გამოიმუშავოს. თუ ამ დროს პენსიონერების რაღაც რაოდენობა გარდაიცვლება, ძალიან სამწუხაროა“. დიდი ბრიტანეთის ხელისუფლება საწყის ეტაპზე ნამდვილად თვლიდა, რომ ეკონომიკის გადასარჩენად და მოსახლეობის სწრაფი „იმუნიზაციისთვის“ საჭირო იყო მკაცრი კარანტინისა და სხვა შეზღუდვების დაწესებისგან თავის შეკავება. თუმცა დროთა განმავლობაში ამ იდეაზე უარის თქმა აუცილებელი გახდა, რადგან სამედიცინო სისტემა სერიოზული პრობლემების წინაშე აღმოჩნდა. სხვათა შორის, ჯონსონიც და ქამინგსიც კორონავირუსით დაინფიცირდნენ. მედია წერს, რომ ისინი თავს კარგად გრძნობენ.

დასრულდება თუ არა, ევროპის უკანასკნელი დიქტატორის 26 წლიანი მართველობა? ეს კითხვა 9 აგვისტოს, ბელარუსის საპრეზიდენტო არჩევნების შემდეგ გაჩნდა, სადაც ხუთ კანდიდატი მონაწილეობდა. ცენტრალური საარჩევნო კომისის მონაცემებით საპრეზიდენტო არჩევნბში, ბელორუსის მოქმედმა პრეზიდენტმა ალექსანდრე ლუკაშენკომ ხმების 80,10% მიიღო, ხოლო მისმა მთვარმა მოწინააღმდეგემ სვეტლანა ტიხანოვსკაიამ კი 10.12% მიიღო. რომელსაც, ბელორუსი ხალხის პროტესტი მოყვა. სამართალდაცველებმა, ქუჩაში გასულ დემოსტრანტების წინააღმდეგ კი, წყლის ჭავლი და ხმოვანი ყუმბარები გამოიყენა.

 

ვინ არის ან როგორია ლუკაშენკოს პოლიტიკა?

 

ბელორუსში თავისუფალი სიტყვის, პრესისა და სამოქალაქო სექტორის დევნის და ბოლო ხუთი არადემოკრატიული საპრეზიდენტო არჩევნების გამო, ლუკაშენკო ევროპის უკანსაკნელი დიქტატორის მეტსახელი დაიმსახურა. ქვეყანაში ჩატარებულ არჩევნებს, საერთაშრისო სადამკვირებლო მისიები და ოპოზიცია არადამეკორატიული სტანდარტებით გამართულ არჩევნებად აფასებს.

 

აფხაზეთის და სამხრეთ ოსეთის არ აღიარებით და უკრაინის კრიზისში შუამავალის როლით, ბოლო წლებში ლუკაშენკომ დასავლეთში საკუთარი იმიჯი მნიშვნელოვნად გაიუმჯობესა. თუმცა წლევანდელი არჩევნების გამო, მისი იმიჯი დასავლეთში მნშვნელოვნად დაზარალდა.

 

ლუკაშინკო, მრავალი წლის განმავლობაში მოხერხებულად მანევრირებდა აღმოსავლეთსა და დასავლთს შორის, თუმცა ბოლო პერიოდში მოსკოვთან ურთიერთობები საგრძნობლად დაიძაბა. 2018 წლის ბოლოს კრემლმა საკავშირო ინტეგრაციის გაღრმავება მოითხოვა და მინისკისთვის ფინანსური დამხარების გაცემა სწორედ 20 წლის წინ ნაკისრი ვალდებულებების შესრულების პროცესს მიაბა. ალესანდრე ლუკაშენკო პოსტ-საბჭოთა სივრცეში ერთ-ერთ ყველაზე ახალგაზრდა ლიდერი გახდა, რომელმაც პრეზიდენტის პოსტი 39 წლის ასაკში დაიკავა.

 

პირველი ინაუგურაციის დღეს ლუკაშენკომ სხვადასხვა პოლიტიკურ ძალებთან თანამშრომლობისა და მაქსიმალური ღიაობის პირობა დადო, თუმცა შემდეგ წლებში ეს პირობა პირობად დარჩა

 

გაუჩინარებული ოპოზიციონერები

 

 

ახალგაზრდა დეპუტატს ბელარუსის პროვინციიდან და შემდეგ პრეზიდენტ ლუკაშენკოს გარკვეული დროის განმავლობაში ვიქტორ გონჩარი მეურვეუბდა. იურისტი და ლუკაშენკოს კოლეგა პარლამენტში, გონჩარი ლუკაშენკოს პირველ საპრეზიდენტო კამპანიაშია აქტიურად მონაწილეობდა. მოგვიანებით იგი ცენტრალური საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარე გახდა. გონჩარმა უკანონოდ ცნო 1996 წლის რედერენდუმი, რომლის შედეგებითაც ლუკაშენკომ საპრეზიდენტი უფლებამოსილება გაიფართოვა. რეფერენდუმის შემდგე გონჩარი ოპოზიციაში გადავიდა და ლუკაშენკოს ყველაზე სერიოზულ კონკურენტად იქცა.

 

1999 წლის 16 სექტემბერს ვიქტორ გონჩარი, ბიზნესმენ ანატოლი კრასოვკისთან ერთად მინსკის ერთ-ერთი ქუჩიდან უგზი უკვლოდ გაუჩინარდა. ორივე, დღემდე დაკარგულებად არიან მიჩნეულნი, საქმის გამოძიება კი 2003 წელს შეწყდა.

 

იმავე წლის 7 მაისს, იგივე ბედი ეწია ლუკაშენკოს გუნდის ყოფილ წევრს, ოპოზიციის მხარეს გადასული შსს მინისტრს, გენერალ იური ზახარენჩენკოს. 2000 წელს ლუკაშენკოს გაუჩინარებული მოწინაღმდეგეების სიაში აღმოჩნდა მისი ყოფილი ოპერატორი, დიმიტრი ზავადსკი. ზავადსკი ლუკაშენკოსთან მუშაობის შემდეგ ოპოზიციონერი ჟურნალისტის ჰაველ შერემიტის გუნდში აღმოჩნდა. მისი გაუჩინარებისა და მკვლელობის დეტალები ამ დროისთვისაც უცნობია.

 

 

თანამდებობის იმ პირთა მიმართ, ვინც ლუკაშენკოს პოლიტიკური ოპონენტების გაუჩინარებას უკავშირდება, ევროკავშირმა პირველად საქნციები 2004 წელს დააწესა. მას შემდეგ ამ პირთა მიმართ სანქციები პერიოდულად ხანგრძლივდება. ბოლოს ლუკაშენკოს გარემოცვის წევრთა მიმართ სანქციები 2019 წლის თებერვალში გაახანგრძლივეს.

 

დაუმარცხებელი კორუფცია

 

 

საპრეზიდენტო არჩევნებიდან რამდენიმე თვეში, 1994 წლის დეკემბერში, ბელარუსული გაზეთები თეთრი ლაქებით(ცარიელი ადგილებით) დაიბეჭდა. მოვლენას წინ უსწრებდა, დეპუტატის, სერგეი ანტონჩიკის გამოძიების დასკვნა, რომელიც პრეზიდენტის გარემოცვაში არსებულ კორუფციას ეხებოდა. ლუკაშენკომ გასცა ბრძანება ბეჭდვდიდან ამოეღოთ აღნიშნული მასალა.

 

 

თავის დროზე ლუკაშენკოს სახალხო პოპულარობა სწორედ, მის მიერ ქვეყნის პარლამენტში წარმოთქმულმა დასკვნამ მოუტანა, რომელიც, კორუფციასაც ეხებოდა. ამ დასკვნაში ლუკაშენკომ განაცხადა, რომ ქვეყნის მაშინდელმა პრეზიდენტმა, სტანისლავ შუშკევიჩმა სამუშაო ადგილიდან ლურსმნების ყუთი მოიპარა.

 

ბოლო წლების განმავლობაში ბელარუსში ანტიკორუფციული საქმეების ბუმია. ბელარუსის გენერალური პროკურორის ალექსანდრეე კონიუკის განცხადებით, ყოველწლიურად კორუფციული დანაშაულებისთვის სხვადასხვა თანამდებობის პირთა მიმართ, დაახლოებით, ათასამდე საქმე მიმდინარეობს.

 

Transparency International -ის მიერ წარმოებული კორუფციის ინდექსით, 2018 წელს ბელარუსმა 44 ქულა აიღო, ამდენივე ქულა აიღო იამაიკამ და სოლომონის კუნძულებმა. უფრო ცუდი ქულები აიღო უკრაინამ და რუსეთმა, 32 და 28 ქულა.

 

GAN Business Anti-Corruption Portal-ის 2017 წლის კვლევაში წერია, რომ კორუფცია ბელარუსის სახელისუფლებო წრეების ყველა დონეზე არსებობს.

 

სამოკავშირეო ჩიხი

 

 

ერთიანი საკავშირო სახელმწიფოს შექმნის შეთანხმებას, ხელი ალექსანდრე ლუკაშენკომ და რუსეთის ყოფილმა პრეზიდენტმა, ბორის ელცინმა 1999 წლის 8 დეკემბერს მოაწერეს. ერთიანი ვალუტისა და ერთიანი ეკონომიკური სივრცის შექმნის შესახებ შეთანხმება, ჯერ კიდევ არ არის რეალიზირებული. შექმნილია ერთიანი საპარლამენტო სტრუქტურები, თუმცა ანალიტიკოსების აზრით, საერთო უწყებები დემოკრატიულია და მოკავშირეებს შორის არსებული პრობლემების გადასაჭრელად ვერაფერს აკეთებს.

 

2018 წლის ბოლოს, მოსკოვმა ლუკაშენკოსგან ნაკისრი ვალდებულებების სწრაფი და ეფექტური აღსრულება მოითხოვა. მინისკისთვის ფინანსური დახმარების საკითხი კი, საკავშირო ინტეგრაციის შესრულების პროცესს დაუკავშირა. მინსკში ძმური ინტეგრაციის სახით, რუსეთის სახლმწიფოში ბელარუსის სრულ ინკორპორირებას უფრთხიან.

 

პირველი კაცის უსაფრთხეობა

 

 

2001 წელს მინსკის მეტროში მომხდარ აფეთქებას 15 ადაიანი ემსხვერპლა. ლუკაშენკო აფეთქებულ სადგურზე, შედეგების ლიკვიდაციამდე უმცორს შვილთან, კოლიასთან ერთად ჩავიდა. მოგვიანებით ადგილზე გადაღებული სურათებიდან ლუკაშენკომ შვილის სურათების განადგურება ბრძანა.

 

ასევე, უშიშრად გაემართა ლუკაშენკო, ბელარუსის დამოუკიდებლობის დღისადმი მიძღვნილ კონცერტზე, რომელზეც თვითნაკეთი ასაფეთქებელი მოწყობილობა აფეთქდა. ინციდენტში, დამნაშავედ, გამოძიებამ ორი პირი დამოავლინა. ელექტრიკოსებს ვლადისლავ კოვალიოვსა და დიმიტრი კონოვალოვს სასამართლომ სასიკვდილო განაჩენი გამოუტანა.

 

აღსანიშნავია, რომ ბელარუსი ევროპის ერთადერთი სახელმწიფოა, სადაც სიკვდილით დასჯა არსებობს.

 

შეიარაღებული თავდასხმის შესახებ ლუკაშენკომ 1994 წლის არჩევნებამდე განაცხადა. ტელევიზიით აჩვენეს ლუკაშენკოს დაცხრილული ავტომობილი, თუმცა მოგვიანებით ჩატარებული საგამოძიებო ექსპერიმენტით დადგინდა, რომ შემთხვევა ინსცენირებული იყო.

 

დიქტატორის იმიჯთან დაპირისპირება

 

 

ბელარუსის პრეზიდენტი ,,სახალხო პრეზიდეტისთვის“ დამახასიათებელი და საჭირო სოც-მედია თუ სხვა სახის კონტენტის შექმნის ნამდვილი ოსტატია. მსგავსი მეთოდებით, ლუკაშენკო ცდილობს მისი როგორც დიქტატორის იმიჯს დაუპირისპირდეს.

 

სხვადასხვა დროს ლუკაშენკო საზამთროთი და სტაფილოთი გაუმასპინძლდა სტივენ სიგალს, ცელვას ასწავლიდა ჟერარ დეპარდიეს, რუს ჟურნალისტებს საკუთარ საქათმეს უჩვენებდა და 2001 წლის წინასაარჩევნო კამპანიის დროს აკორდეონზეც კი უკრავდა.

 

მინსკის შეთანხმებები

 

 

მთელი საპრეზიდენტო კარიერის განმავლობაში ლუკაშენკო მოხერხებულად ლავირებდა რუსეთსა და დასავლეთს შორის. ყირიმის ანექსიისა და უკრაინის აღმოსავლეთში არსებული კონფლიქტის ფონზე კიდევ უფრო გაიზარდა ბელარუსის, როგორც შუამავლისა და უპრობლემო რეგიონული პარტნიორის როლი.

 

2015 წლის თებერვალში, მინსკში ნორმანდიული ოთხეულის მონაწილეობით 16 საათიანი მოლაპარაკებები გაიმართა. შეხვედრის მთავარი თემა დონბასში ვითარების დარეგულირებას ეხებოდა და მასში მონაწილეობა გერმანიის, საფრანგეთის, რუსეთისა და უკრაინის პირველმა პირებმა მიიღეს.

 

მას შემდეგ აღმოსავლეთ უკრაინაში პოლიტიკური და საომარი ვითარების განმუხტვის შეხვედრები მინსკში იმართება. ამ დროსითვის მინსკის შეხვედრები რუსეთისა და უკრაინის კონფლიქტის მოლაპარაკებების ერთადერთი პლატფორმაა. თუმცა, ამ ფორმატში პირველი შეხვედრის შემდეგ, ახალი შეთანხმებები არ შემდგარა.

 

ანალიტიკოსების აზრით, მინსკის და ლუკაშენკოს, როგორც შუამავლის როლი, ლუკაშენკოს პოლიტიკურ აქტივში მნიშვნელოვან ფუნქციას ასრულებს.

 

რა ხდება დღეს, საპრეზიდენტო არჩევნების შემდეგ

 

ბელარუსის ხელისუფლებამ, საპროტესტო ტალღის ჩასახშობად ძალოვნებს მოქმედების სრული თავისუფლება მისცა. სოციალურ ქსელში უამრავი ვიდეო ვრცელდბა, რომლებშიც პოლიციელებისა და სპეცრაზმელების სისასტიკეა ასახული. აქციების მეხუთე დღეს, ცნობილი გახდა მეორე ადამიანის გარდაცვალების შესახებ. ქალაქ გომელში, პოლიციის მიერ მომიტინგეების დაკავების დროს 25 წლის მამაკაცი დაიღუპა.

 

 

მილიციელთა სისასტიკემ და არაადეკვატურმა ქცევამ მოსახლეობაში სოლიდარობის გრძნობა გააძლიერა. პროტესტის გამოსახატად ქუჩაში გამოსულ ხალხს ცნობილი ადამიანები უერთდებიან. პროტესტის ნიშნად თანამდებობები დატოვეს სამთავრობო ტელეარხების წამყვანებმა და სხვა ჟურნალისტებმა. გაიფიცნენ ექიმებიც და დაზარალებული ძალოვნების მკურნალობაზე უარს აცხადებენ.

 

მოსახლეობას უერთდება ჯარისჯაცები და პოლიციელები. სპეცდანიშნულების რაზმებისა და შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომლობის შემდეგ, ხელისუფლების დახმარებაზე უარი თქვეს მილიციელებმაც.

 

 

გაეროს ინფორმაციით 6000-ზე მეტი აქციის მონაწილეა დაკავებული, დაკავებულებს შორის აღმოჩნდა ცნობილი პოლიტტექნოლოგი ვიტალი შკლიაროვიც. ორგანიზაცია ხელისუფლების მოქმედებებით შეშფოთებულია და პოლიციას არასრულწლოვნების მიმართ ძალადობაში ადანაშაულებს.

 

მიუხედავად განვითარებული მოვლენებისა 65 წლის პრეზიდენტი ალექსანდრე ლუკაშენკო დათმობას არ აპირებს, როგორც ის აცხადებს, აქციის მონაწილეებს სახელმწიფო შესაბამის პასუხს გასცემს.

 

აქციები სახელწოდებით ,,ძლიერი ბელარუსი ლუკაშენკოს გარეშე“ ხუთი დღეა გრძელდება, რაც ხალხის მართვასა და ძალაუფლებას მიჩვეული ლიდერისთვის თავისტკივილად იქცა.

 

ბელარუსში განვითრებული მოვლენები დასავლელი ლიდერების ყურადღების გარეშე არ დარჩენილა და ისინი, ლუკაშენკოს რეჟიმს ძალადობის შეწყვეტისკენ, დაპატიმრებული დემონტრანტების გათავისუფლებიკენ და ხელახალი არჩევნების ჩატარებისკენ მოუწოდებენ. ასევე, დასავლეთის ქვეყნების ლიდერების მხრიდან, აქტიურად კეთდება განცხადებები ლუკაშენკოს რეჟიმისთვის სანქციების დაწესებაზე.

 

ლუკაშინკოს ძალაუფლება პირდაპირ და მთლიანად ეყრდნობა პოლიციის და ჯარის გამოყენებას, საკუთარი ხალხის წინააღმდეგ.

 

ამ ფონზე, დასრულდება თუ არა ლუკაშენკოს, როგორც ,,ევროპაში უკანასკნელი დიქტატორის“ მართველობა, გამოკვეთლი თუ გასული ლიდერის გარეშე, ეს დამოკიდბულია ერთისმხრივ ბელარუსის ხალხზე, მეორეს მხრივ ევროპის, დასავლეთის რეაქციაზე და მათი სანქციების ეფქტურობაზე.

 

უფრო მეტად დამოკიდებულია, ბელარუს ხალხზე, თუ რამდენად წყურიათ მათ ევროპული ტიპის დემოკრატია, რადგან თავისი ნებით ლუკაშენკო ძალაფლებას არ დათმობს.

 

ჩვენ ისღა დაგვრჩენია, რომ ბელარუს ხალხს წარმატება ვუსურვოთ

ექსკლუზიური

არქივი

« « » » ოქტომბერი 2019
ორშ სამ ოთხ ხუთ პარ შაბ კვი
1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31

ამინდი

Tbilisi

ბლოგერები

Global Press
ვალოდია ჯინჭარაძე
ბლოგერი
იხილეთ ბლოგი
Global Press
გიორგი გიორგაძე
ბლოგერი
იხილეთ ბლოგი
Global Press
მერაბ ცაავა
ბლოგერი
იხილეთ ბლოგი

ყველა ბლოგერი

ჟურნალისტური გამოძიება

გამოკითხვა

საქართველოში, პროსტიტუციის ლეგალიზაცია უნდა მოხდეს თუ არა?